Ekim sonuyla birlikte günler kısalıyor, sabahlar serinliyor. Bizim için kalın bir mont yetse de bir avuç ağırlığındaki baştankaralar, ispinozlar ve serçeler için kış, her gün yeniden kazanılması gereken bir enerji savaşı. Gece boyunca vücut ısılarını korumak için yakıt depolamaları gerekiyor; doğadaki böcekler ve tohumlar ise azaldıkça bu iş zorlaşıyor. Balkona ya da bahçeye asılmış bir yemlik bu dönemde gerçekten fark yaratabilir. Ama iyi niyetin işe yaraması için birkaç kuralı bilmek şart.
Yemliğe ne koymalı?
Kışın kuşların en çok ihtiyaç duyduğu şey yağ ve enerji. Kuş koruma kuruluşlarının önerdiği yiyecekler genel olarak şunlar:
- Ayçiçeği çekirdeği ve içi: Çoğu küçük kuşun favorisi. Mutlaka tuzsuz ve çiğ olmalı; çerezlik kavrulmuş tuzlu çekirdek kesinlikle uygun değil.
- Tuzsuz yer fıstığı: Bütün halde ve uygun bir tel yemlik içinde verilmeli; yere saçılmış fıstık, yavru kuşlar için boğulma riski taşıyabiliyor. Küflenmiş fıstık zehirli olabileceğinden yalnızca taze ve güvenilir ürün kullanın.
- Kuş yemi karışımları: Kabuksuz karışımlar hem daha az çöp bırakır hem de daha fazla tür tarafından tüketilir.
- İç yağı ve yağ topları: Soğuk havada hızlı enerji kaynağı. Plastik file içinde satılanları fileden çıkararak verin; kuşların ayakları ve gagaları bu filelere takılabiliyor.
- Meyve: Çürümeye yüz tutmuş elma ve armut dilimleri karatavuk gibi türlerin ilgisini çeker.
- Kuru veya canlı un kurdu: Böcekle beslenen türler için değerli bir protein kaynağı.
Ekmek ve mutfak artıkları neden iyi fikir değil?
Kuşlara ekmek atmak belki de en yaygın alışkanlığımız. Ne var ki ekmek, kek ve benzeri hamur işleri kuşun midesini doldurur ama ihtiyaç duyduğu yağ ve proteini sağlamaz; üstelik ıslandığında kolayca küflenir. Bunun yerine tohum, yağ ve meyveye yönelmek çok daha faydalı. Kaçınılması gereken diğer yiyecekler:
- Tuzlu her şey (cips, tuzlu çerez, salamura): Tuz kuşları susuz bırakır.
- Şekerli yiyecekler ve tatlılar.
- Pişmiş yemek artıkları: Kuşlardan çok fare ve sıçanları çeker.
Yemlik nereye asılmalı?
Doğru yer, yemliği hem kuşlar hem de siz için güvenli kılar:
- Kedilerin ulaşamayacağı yükseklik: Yemliği yerden yüksek tutun ve dibinde kedilerin pusu kurabileceği çalı bırakmayın. Kendi kedinizin kuşlarla karşılaşmamasına özen gösterin.
- Yakında bir kaçış noktası: Birkaç metre ötede sık dallı bir ağaç ya da çalı, kuşların yırtıcı kuşlardan saklanmasını sağlar.
- Cama çok yakın ya da çok uzak: Pencere çarpmalarını önlemek için yemliği camdan bir metreden yakın ya da yaklaşık dokuz metreden uzak bir yere koyun. Arada kalan mesafede kuşlar yansımayla yanılıp hızla cama çarpabiliyor; camlara çıkartma yapıştırmak da yardımcı olur.
- Kuru ve korunaklı köşe: Yağmur alan yemlikte yem çabuk bozulur.
Temizlik: En çok atlanan ama en önemli adım
Yemlik, aynı noktada birçok kuşu bir araya getirdiği için hastalıkların yayılabileceği bir yer de olabilir. Özellikle düz tablalar, üzerinde biriken dışkı ve artık yem nedeniyle riskli. Kapalı, tüp veya kafes tipi yemlikler daha hijyenik. Uzman kuruluşların önerileri şöyle özetlenebilir:
- Yemliği en az iki haftada bir, mümkünse haftada bir temizleyin; yağışlı günlerden sonra daha sık.
- Önce sıcak, sabunlu suyla fırçalayın; ardından seyreltilmiş çamaşır suyu (1 ölçü çamaşır suyuna 9 ölçü su) ya da yarı yarıya sirkeli suda yaklaşık 15 dakika bekletin.
- Bol suyla durulayın ve tamamen kuruduktan sonra doldurun.
- Bir-iki günde tükenecek kadar yem koyun, eskiyi atmadan yenisini eklemeyin.
- Yemliğin altındaki dökülmüş yemi ve dışkıları düzenli süpürün.
- Gözleri şiş, tüyleri kabarık, uyuşuk ya da yaklaştığınızda kaçmayan kuşlar görürseniz yemliği birkaç gün kaldırıp iyice temizleyin; yaralı veya hasta bir kuş için yerel yaban hayatı kurtarma merkezlerine ya da belediyenin ilgili birimine başvurun.
Unutulmayan küçük ayrıntı: Su
Kışın kuşlar susuzluk da çekebilir; özellikle ayaz günlerde doğal su kaynakları donar. Sığ bir kap içinde temiz su bırakmak çok işe yarar. Suyu her gün tazeleyin, kabı yemliğin altına koymayın ve haftada bir fırçalayın.
Son olarak, bir yemlik kurduysanız düzenli olun. Kuşlar kısa sürede güvenilir yiyecek noktalarını öğrenir. Kendi kendine yeten bir doğa için en iyi uzun vadeli yardım ise yerli çalı ve meyveli bitkiler dikmek; ama o gün gelene kadar, balkonunuzdaki küçük bir yemlik bu kışı birçok kanatlı komşunuz için daha kolay hale getirebilir.
Kaynaklar
- RSPB – How and what to feed your garden birds
- Audubon New York – Keeping Your Feeder Birds Safe This Winter
- Audubon – How to Feed Birds Safely This Winter
- Avon Wildlife Trust – Feeding the birds this winter
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; veteriner hekim muayenesinin, teşhisinin veya tedavisinin yerini tutmaz. Hayvanınızın sağlığıyla ilgili her durumda bir veteriner hekime danışın. Sorumluluk reddi
Yayın:
evcil.tv editör ekibi; evcil hayvanlar, sokak hayvanları, doğa ve hayvan hakları üzerine veteriner fakülteleri, resmî kurumlar ve bilimsel yayınlar gibi güvenilir kaynaklara dayalı içerikler hazırlar. Her yazı yayından önce editör kontrolünden geçer.
